{"CACHEDAT":"2026-11-05 18:03:04","TRANSLATEDAT":"2026-11-05 18:03:04","SOURCESIGNATURE":"c962f6ebff706f91daa3438ae8fc5898b13c3272fa4f7c9e1ad29ed5ae8dc552","SLUG":"european-dimension-3RJK3kWYCh","MARKDOWN":"# Γενικό ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής\n\nΤο στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης καθορίζει πέντε βασικές στρατηγικές προτεραιότητες, οι οποίες ενισχύουν τη δέσμευση της ΕΕ έναντι του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης και υποστηρίζουν την περαιτέρω ανάπτυξή του, ενώ παράλληλα οριοθετούν τις βασικές κατευθύνσεις της ΕΕ στην εκπαιδευτική πολιτική (Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης [Συμβούλιο της ΕΕ] 2021· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β). Οι προτεραιότητες αυτές οραματίζονται μια ευρωπαϊκή εκπαίδευση που να είναι χωρίς αποκλεισμούς, πολυμορφική και δίκαιη, υψηλής ποιότητας και προσβάσιμη σε όλους, προσανατολισμένη στο μέλλον, επικεντρωμένη στον ψηφιακό τομέα, να αντανακλά την πράσινη μετάβαση, να εκτιμά τους εκπαιδευτικούς και να διευκολύνει τη δια βίου μάθηση, συμπεριλαμβανομένης της υψηλής ποιότητας κατάρτισης των εκπαιδευτικών. Ταυτόχρονα, το πλαίσιο υπογραμμίζει τον βασικό ρόλο της εκπαίδευσης στην προώθηση της ενεργού και υπεύθυνης πολιτειότητας σε μια «εποχή κατά την οποία η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογική πρόοδος, οι προκλήσεις της βιωσιμότητας, οι επίμονες προκλήσεις κοινωνικής ένταξης, η πολιτική αστάθεια και οι δημογραφικές αλλαγές έχουν βαθύ αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και τους πολίτες» (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β: 1). Οι προτεραιότητες του Στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση αντικατοπτρίζονται στα θέματα εστίασης του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, τα οποία είναι: 1) ποιότητα και ισότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, 2) κατάρτιση εκπαιδευτικών και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, 3) ψηφιακή εκπαίδευση και 4) πράσινη εκπαίδευση. Αυτές οι τέσσερις αρχές ευθυγραμμίζονται με άλλα στρατηγικά έγγραφα, ακόμη και εκτός του άμεσου πεδίου της εκπαίδευσης, όπως ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων, η Ευρωπαϊκή Ατζέντα Δεξιοτήτων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή [ΕΚ] 2020β), η Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Στρατηγική, το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τη Δημοκρατία (ΕΚ 2020δ) και η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Συνολικά, αποτελούν τον ιστό της ευρωπαϊκής διάστασης του Πλαισίου SciLMi. Ενταγμένο σε αυτό το πολιτικό και επαγγελματικό πλαίσιο, το Πλαίσιο SciLMi είναι εγγενώς ευρωπαϊκό. Έχει αναπτυχθεί ώστε να αντικατοπτρίζει και να προωθεί το όραμα και τις προτεραιότητες της ΕΕ για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μέσω μιας νέας, διευρυμένης προσέγγισης της επιστημονικής παιδείας. Οι γενικοί στόχοι του Πλαισίου συνδέονται άμεσα με τους στόχους της ΕΕ για τη βελτίωση της ποιότητας και της ισότητας στην εκπαίδευση, την υποστήριξη των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της δια βίου μάθησης, καθώς και των ψηφιακών, διατομεακών και δεξιοτήτων απασχολησιμότητας.\n\n# Ένταξη, πολυμορφία, ισότητα και πολυγλωσσία\n\nΗ ένταξη, η πολυμορφία και η ισότητα αποτελούν θεμελιώδεις αρχές των εκπαιδευτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ (Συμβούλιο της ΕΕ 2018· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β· Συμβούλιο της ΕΕ 2021· EACEA & Eurydice 2016). Το Πλαίσιο SciLMi προτείνει μια εκπαιδευτική προσέγγιση των μετα-επιστημονικών γραμματισμών που είναι εγγενώς χωρίς αποκλεισμούς. Με ισχυρή έμφαση στον Καθολικό Σχεδιασμό για τη Μάθηση (UDL) και στη διαφοροποιημένη διδασκαλία, επιδιώκει εκπαιδευτικές πρακτικές που είναι προσβάσιμες και προσαρμοσμένες στις ποικίλες ανάγκες όλων των μαθητών. Τα στοιχεία του Πλαισίου προάγουν αξίες όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ανοιχτότητα, καθώς και η επίδειξη σεβασμού και εκτίμησης προς τους άλλους και προς όλες τις μορφές διαφορετικότητας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, πολιτισμικές και γλωσσικές διαφορές. Ενσωματώνει μια γλωσσική προοπτική, όχι μόνο άμεσα όσον αφορά τις ικανότητες των μεταεπιστημονικών γραμματισμών, αλλά και δίνοντας έμφαση στην πολυγλωσσία ως βασική πτυχή της ένταξης στην τάξη, σύμφωνα με τις αρχές του Ευρωπαϊκού Εκπαιδευτικού Χώρου και με τη Σύσταση του Συμβουλίου για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διδασκαλία και την εκμάθηση γλωσσών (Συμβούλιο της ΕΕ 2019α). Η διάσταση της ένταξης του Πλαισίου δεν υποστηρίζει μόνο τον στόχο της ΕΕ για τη δημιουργία εκπαιδευτικών συστημάτων χωρίς αποκλεισμούς, αλλά προάγει επίσης την ισότητα, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι μαθητές, ανεξάρτητα από το υπόβαθρό τους, έχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας.\n\n# Πρόσβαση, πλοήγηση και επιλογή πληροφοριών σε ψηφιακά περιβάλλοντα\n\nΗ πρόοδος στον ψηφιακό μετασχηματισμό αποτελεί βασική προτεραιότητα της ΕΕ, η οποία υποδεικνύει τη συνεχώς αυξανόμενη ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού των πολιτών, με βάση μια καλά εδραιωμένη προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές προκλήσεις. Ενώ ο «Ψηφιακός Πυξίδας 2030» ανοίγει τον δρόμο για τα κράτη μέλη της ΕΕ να επιτύχουν στόχους όπως ένας πληθυσμός με ψηφιακές δεξιότητες και ψηφιακοί επαγγελματίες υψηλής ειδίκευσης (ΕΚ 2021α: 4), το Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιακή Εκπαίδευση (2021–2027) παρέχει ένα λεπτομερές όραμα για μια υψηλής ποιότητας, χωρίς αποκλεισμούς και προσβάσιμη ψηφιακή εκπαίδευση στην Ευρώπη (ΕΚ 2020α). Η ύπαρξη εκπαιδευτικών με ψηφιακές ικανότητες και αυτοπεποίθηση είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη της παροχής βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων από νεαρή ηλικία, καθώς και για την ενίσχυση των προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων, με στόχο την επιτυχή αύξηση του αριθμού των ειδικών στον ψηφιακό τομέα (ΕΚ 2020α). Το Πλαίσιο SciLMi περιλαμβάνει τόσο τις απαραίτητες δεξιότητες για την αποτελεσματική πλοήγηση και αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, όσο και τις ικανότητες και τις στάσεις των εκπαιδευτικών που απαιτούνται για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων των μαθητών τους. Παρέχοντας ένα σύνολο δεξιοτήτων που είναι σημαντικές για την υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών μέσων, το Πλαίσιο στοχεύει να προετοιμάσει τους μαθητές ώστε να γίνουν ικανοί χρήστες στην ψηφιακή εποχή, όπου η ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση και τη ψευδοπληροφόρηση είναι απαραίτητη. Το Πλαίσιο SciLMi συνδέεται στενά με το Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων για τους Πολίτες (DigComp 2.2) (Vuorikari et al. 2022) και ευθυγραμμίζεται με τις ικανότητες που απαιτούνται για την επιτυχή πλοήγηση σε ένα περιβάλλον όπου οι πηγές πληροφοριών είναι ως επί το πλείστον ψηφιοποιημένες.\n\n# Κριτική αξιολόγηση πληροφοριών, στοιχείων και επιχειρημάτων\n\nΤο Πλαίσιο τονίζει τη σημασία της κατανόησης διαφορετικών οπτικών γωνιών, της διάκρισης μεταξύ αξιόπιστων και αναξιόπιστων πηγών, της κατανόησης του ρόλου και του αντίκτυπου των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία, της ανάπτυξης δεξιοτήτων κριτικής σκέψης και της διαμόρφωσης τεκμηριωμένων επιχειρημάτων. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει το όραμα της ΕΕ να βοηθήσει τους μαθητές να προσανατολίζονται σε έναν ολοένα και πιο περίπλοκο ψηφιακό κόσμο πλούσιο σε πληροφορίες (Συμβούλιο της ΕΕ 2021· ΕΚ 2020β) και να τους εφοδιάσει με τις απαραίτητες δεξιότητες για τις μελλοντικές προκλήσεις (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης [ΟΟΣΑ] 2019). Ο αυξανόμενος κίνδυνος έκθεσης σε διάφορες μορφές παραπληροφόρησης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης επηρεάζει, μεταξύ άλλων, τους μαθητές, με αποτέλεσμα να δίνεται όλο και μεγαλύτερη προσοχή στον αντίκτυπο της παραπληροφόρησης στα μέσα ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι της παραπληροφόρησης και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την απειλή που αυτή αποτελεί (ΕΚ 2020c: 13· ΕΚ 2018β: 10). Οι μαζικές διαδικτυακές εκστρατείες παραπληροφόρησης σπέρνουν δυσπιστία, οδηγώντας σε κοινωνικές εντάσεις, οι οποίες ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών (ΕΚ 2018α).\n\nΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της Ευρώπης υπογράμμισαν τη σημασία της αντιμετώπισης του ζητήματος μεταξύ των μαθητών, τονίζοντας «τη σημασία αποτελεσματικών εκστρατειών και προγραμμάτων σπουδών για την εκπαίδευση στη χρήση των μέσων ενημέρωσης, με σκοπό την ευαισθητοποίηση σχετικά με την παραπληροφόρηση στα μέσα ενημέρωσης και την παροχή στα σχολεία, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους μαθητές των απαραίτητων εργαλείων και ικανοτήτων για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής» (Wardle & Derakhshan 2017, όπως παρατίθεται στην ΕΚ 2020c: 13). Με βάση εμπειρικές μελέτες, παράγοντες του περιβάλλοντος, όπως η κατάλληλη εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και τα υποστηρικτικά σχολικά περιβάλλοντα, αναγνωρίζονται ως υποστηρικτικά μέτρα για τις δεξιότητες ψηφιακής παιδείας, παράλληλα με προγράμματα και προγράμματα σπουδών ψηφιακής παιδείας που στοχεύουν στην προώθηση μιας κριτικής προσέγγισης απέναντι στα περιεχόμενα των μέσων ενημέρωσης (McDougall et al. 2018, όπως αναφέρεται στην ΕΚ 2020c: 14). Το πλαίσιο SciLMi αντιμετωπίζει τις εκπαιδευτικές προκλήσεις που περιγράφονται από την επιτροπή «Research for CULT», εστιάζοντας στην ανάπτυξη της επιστημονικής παιδείας και των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης των μαθητών (Siarova et al. 2019).\n\n# Κρίση βασισμένη σε τεκμηριωμένα στοιχεία, κοινωνικοεπιστημονική συλλογιστική και υπεύθυνη λήψη αποφάσεων\n\nΗ εξασφάλιση της πρόσβασης σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας για όλους, καθώς και η ενθάρρυνση της δια βίου μάθησης, παραμένουν βασικές εκπαιδευτικές προτεραιότητες για την ΕΕ (Συμβούλιο της ΕΕ 2021). Το πλαίσιο SciLMi ευθυγραμμίζεται πλήρως, για παράδειγμα, με τις βασικές ικανότητες για τη δια βίου μάθηση (ΕΚ 2019), οι οποίες «αποτελούν προαπαιτούμενο για να ευημερήσει κανείς στη ζωή, να βρει ή να δημιουργήσει ικανοποιητικές θέσεις εργασίας και να γίνει ενεργός πολίτης» (Συμβούλιο της ΕΕ 2021: 17), καθώς η προσέγγιση των μετα-επιστημονικών γραμματισμών δεν αφορά μόνο την επιστημονική ικανότητα, αλλά και σχεδόν όλους τους οκτώ βασικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων γραμματισμού, πολυγλωσσίας, ιθαγένειας και ψηφιακών δεξιοτήτων. Ταυτόχρονα, οι μεταεπιστημονικές γραμματισμοί και το Πλαίσιο συνολικά βασίζονται σε και προωθούν δεξιότητες που είναι ενσωματωμένες σε όλους τους τομείς ικανοτήτων, όπως η κριτική σκέψη και η επίλυση προβλημάτων (ΕΚ 2019), ενισχύοντας τη σύνδεση και τον κοινό στόχο. Επιπλέον, το Πλαίσιο SciLMi συνδέεται στενά με το Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων για τους Πολίτες (DigComp 2.2) (Vuorikari et al. 2022), ενώ συνάδει επίσης με συγκεκριμένα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Πλαισίου για τις Βασικές Ικανότητες Προσωπικής, Κοινωνικής και Μάθησης για τη Μάθηση (LifeComp), όπως η αποτελεσματική συνεργασία, η προσαρμογή σε νέες καταστάσεις ή η μάθηση με βάση τα έργα (Κοινό Κέντρο Ερευνών [JRC] 2020), καθώς και με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Ικανότητας για τη Βιωσιμότητα (GreenComp) (JRC 2022). Το Πλαίσιο ουσιαστικά προετοιμάζει τους μαθητές να ασχοληθούν με σύνθετα παγκόσμια ζητήματα, επιστημονικά και μη επιστημονικά, και να γίνουν ανθεκτικοί, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες (ΕΚ κ.ά. 2012· ΕΚ & Ευρωπαϊκός Οργανισμός Εκπαίδευσης και Πολιτισμού [EACEA] 2017· EACEA & Eurydice 2016).\n\n# Πράσινη εκπαίδευση, βιωσιμότητα και περιβαλλοντικές προκλήσεις\n\nΣτο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, το Πλαίσιο SciLMi αποτελεί έναν κρίσιμο εκπαιδευτικό πόρο. Είναι σύμφωνο με τους στόχους της «πράσινης εκπαίδευσης» της ΕΕ, με σκοπό τη βελτίωση των ικανοτήτων αειφορίας των μαθητών και των εκπαιδευτικών (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β; Συμβούλιο της ΕΕ 2021; Συμβούλιο της ΕΕ 2022; JRC 2022). Το Πλαίσιο στοχεύει στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των μαθητών να κατανοούν και να αντιμετωπίζουν τις περιβαλλοντικές προκλήσεις, μεταξύ άλλων, μέσω της έρευνας, της αξιολόγησης και της λήψης αποφάσεων βάσει τεκμηρίων, μέσω διεπιστημονικών προσεγγίσεων, καθώς και μέσω της έμφασης στην κριτική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων και την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Η αειφορία και η κλιματική αλλαγή αποτελούν βασικά κοινωνικο-επιστημονικά ζητήματα στα οποία μπορούν να εφαρμοστούν οι ικανότητες των μετα-επιστημονικών γραμματισμών του Πλαισίου SciLMi.\n\n# Πολιτική συνείδηση, δημόσιος διάλογος, δημοκρατική συμμετοχή και δράση\n\nΕπιπλέον, η προσέγγιση του Πλαισίου όσον αφορά την πολιτική συνείδηση και τη συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο, την προώθηση της κριτικής σκέψης και της παιδείας στα μέσα ενημέρωσης, καθώς και την προώθηση των θεμελιωδών αξιών της ελευθερίας, της ανοχής και της μη διάκρισης, συνάδει με τις προτεραιότητες της ΕΕ για την προετοιμασία των μαθητών ώστε να γίνουν υπεύθυνοι, ενημερωμένοι και ενεργοί Ευρωπαίοι πολίτες μέσω της εκπαίδευσης (Συμβούλιο της ΕΕ 2018· EACEA & Eurydice 2016). Το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση υπογραμμίζει επίσης τον βασικό ρόλο της εκπαίδευσης στην προώθηση της ενεργού και υπεύθυνης πολιτειότητας (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β· Συμβούλιο της ΕΕ 2021). Από αυτή την άποψη, το Πλαίσιο SciLMi υποστηρίζει το όραμα της ΕΕ, προετοιμάζοντας τους μαθητές να ασχοληθούν με σύνθετα παγκόσμια ζητήματα και να γίνουν ανθεκτικοί, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες (ΕΚ κ.ά. 2012· ΕΚ & EACEA 2017· EACEA & Eurydice 2016).\n\n# Ψηφιακή εκπαίδευση, γνώσεις τεχνητής νοημοσύνης και αξιόπιστη χρήση της τεχνολογίας\n\nΣτο ευρύτερο πλαίσιο της προώθησης των ψηφιακών δεξιοτήτων, η βελτίωση των δεξιοτήτων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία (ΕΚ 2021β: 28). Ως αποτέλεσμα της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), ο Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024, ως το πρώτο παγκοσμίως ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την ΤΝ, το οποίο υποστηρίζει την υιοθέτηση μιας ανθρωποκεντρικής και αξιόπιστης τεχνητής νοημοσύνης (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [ΕΚ] & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 4). Όπως επισημαίνεται στον Νόμο για την ΤΝ, «η χρήση της ΤΝ μπορεί να προσφέρει σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις επιχειρήσεις και να υποστηρίξει αποτελέσματα επωφελή για την κοινωνία και το περιβάλλον, για παράδειγμα στους τομείς […] της εκπαίδευσης και της κατάρτισης» (ΕΚ & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 6). Ο νόμος για την τεχνητή νοημοσύνη ενθαρρύνει την ανάπτυξη συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση, τονίζοντας τη σημασία της στο πλαίσιο της παροχής ψηφιακής εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλής ποιότητας. Η υποστήριξη των μαθητών και των εκπαιδευτικών στην απόκτηση και την ανταλλαγή των απαραίτητων ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων που σχετίζονται με την κατανόηση της τεχνητής νοημοσύνης, όπως η ψηφιακή παιδεία και η κριτική σκέψη, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την ενεργό συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών στην οικονομία, την κοινωνία και τις δημοκρατικές διαδικασίες (ΕΚ & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 53). Εκτός από την αναγνώριση του αναπτυξιακού δυναμικού που αντιπροσωπεύει η τεχνητή νοημοσύνη, πρόσφατες δημοσιεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξετάζουν προσεκτικά τους κινδύνους που ενέχει η τεχνητή νοημοσύνη για την ευρωπαϊκή κοινωνία, μεταξύ άλλων και στον τομέα της εκπαίδευσης (Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Υψηλού Επιπέδου για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2019). Η ανάπτυξη των απαραίτητων δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών στον τομέα της ΤΝ και της πληροφοριακής παιδείας είναι απαραίτητη για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού αυτών των συστημάτων (EACEA 2023: 8). Εκτός από τις διάφορες δεξιότητες των μαθητών που καλύπτουν τον τομέα της ψηφιακής παιδείας, το πλαίσιο SciLMi εστιάζει στις απαραίτητες δεξιότητες που σχετίζονται με την ΤΝ και τις οποίες πρέπει να αποκτήσει η μελλοντική γενιά, προκειμένου να αξιοποιήσει το δυναμικό της ΤΝ και να μετριάσει τους κινδύνους που συνδέονται με αυτή την ταχέως εξελισσόμενη οικογένεια τεχνολογιών.\n\n# Ο ρόλος των εκπαιδευτικών και η υποστήριξη των εκπαιδευτικών σε όλους τους τομείς πολιτικής\n\nΗ κατάρτιση των εκπαιδευτικών και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού αποτελούν ένα από τα κεντρικά θέματα του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης και μία από τις στρατηγικές προτεραιότητες του πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (Συμβούλιο της ΕΕ 2021· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β). Η ύπαρξη εκπαιδευτικών με ψηφιακές ικανότητες και αυτοπεποίθηση είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη της παροχής βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων από νεαρή ηλικία, καθώς και για την ενίσχυση των προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων (ΕΚ 2020α). Η Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την Αντιμετώπιση της Παραπληροφόρησης και την Προώθηση της Ψηφιακής Παιδείας μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, προκειμένου να παρέχεται αποτελεσματική εκπαίδευση που να εξυπηρετεί τον σκοπό της ανάπτυξης ανθεκτικότητας στην διαδικτυακή παραπληροφόρηση, οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται υποστήριξη για να ενισχύσουν τις ικανότητές τους ώστε να αναλάβουν με επιτυχία τους ρόλους που αναμένεται να επιτελέσουν (ΕΚ 2022). Η ανάπτυξη της απαραίτητης παιδείας σε θέματα τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένων στους εκπαιδευτικούς είναι επίσης απαραίτητη για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού αυτών των συστημάτων (EACEA 2023: 8). Το Πλαίσιο SciLMi αποτελεί ένα βήμα προς την κατεύθυνση του στόχου της υποστήριξης των εκπαιδευτικών στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, παρουσιάζοντας τις ικανότητες που χρήζουν περαιτέρω προσοχής στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Σε ευρύτερο πλαίσιο, το Πλαίσιο SciLMi συνάδει με την έμφαση που δίνει η ΕΕ στη στήριξη των εκπαιδευτικών και στη διασφάλιση υψηλής ποιότητας κατάρτισης των εκπαιδευτικών.\n\n# Συμπερασματική ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες της ΕΕ\n\nΣυνολικά, το Πλαίσιο SciLMi ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις τρέχουσες εκπαιδευτικές προτεραιότητες και πολιτικές της ΕΕ. Η έμφαση που δίνει στη δια βίου μάθηση, τον ψηφιακό αλφαβητισμό, την ένταξη, τη βιωσιμότητα και την καινοτομία υποστηρίζει τους στρατηγικούς στόχους της ΕΕ, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη κοινωνιών με γνώσεις, δεξιότητες και προσαρμοστικότητα, με υπεύθυνους, ενημερωμένους και ενεργούς πολίτες. Αντιμετωπίζοντας αυτούς τους βασικούς τομείς, το Πλαίσιο SciLMi ενισχύει την ποιότητα και τη συνάφεια της εκπαίδευσης, διασφαλίζοντας ότι οι μαθητές είναι καλά προετοιμασμένοι για το μέλλον.\n\n\n---\n\n**Βιβλιογραφικές αναφορές**\n\n* Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2018. Σύσταση του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2018 σχετικά με την προώθηση των κοινών αξιών, της εκπαίδευσης χωρίς αποκλεισμούς και της ευρωπαϊκής διάστασης της διδασκαλίας (2018/C 195/01). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* C 195. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32018H0607(01)\n* Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2019α. Σύσταση του Συμβουλίου της 22ας Μαΐου 2019 σχετικά με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της διδασκαλίας και της εκμάθησης γλωσσών (2019/C 189/03). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* C 189. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32019H0605(02)\n* Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2019β. Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με την περαιτέρω ανάπτυξη του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης για τη στήριξη εκπαιδευτικών και επιμορφωτικών συστημάτων προσανατολισμένων στο μέλλον (2019/C 389/01). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* C 389. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32019G1118(01)\n* Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2021. Ψήφισμα του Συμβουλίου σχετικά με ένα στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με στόχο τον Ευρωπαϊκό Χώρο Εκπαίδευσης και πέραν αυτού (2021–2030) (2021/C 66/01). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* C 66. 1–21. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021G0226(01)\n* Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2022. Σύσταση του Συμβουλίου της 16ης Ιουνίου 2022 σχετικά με τη μάθηση για την πράσινη μετάβαση και τη βιώσιμη ανάπτυξη (2022/C 243/01). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* C 243. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32022H0627 (01)\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2018α. *Αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο: Μια ευρωπαϊκή προσέγγιση*. COM(2018) 236 τελικό. Βρυξέλλες. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/communication-tackling-online-disinformation-european-approach\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2018β. *Σχέδιο δράσης κατά της παραπληροφόρησης*. Κοινή ανακοίνωση JOIN(2018) 36 τελικό. Βρυξέλλες. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52018JC0036\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2019. *Βασικές ικανότητες για τη δια βίου μάθηση*. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2766/569540\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2020α. *Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021–2027: Επαναπροσδιορισμός της εκπαίδευσης και της κατάρτισης για την ψηφιακή εποχή*. COM(2020) 624. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0624\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2020β. *Ευρωπαϊκή ατζέντα δεξιοτήτων για βιώσιμη ανταγωνιστικότητα, κοινωνική δικαιοσύνη και ανθεκτικότητα*. COM(2020) 274. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52020DC0274\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2020γ. *Θεματικό δελτίο: Χρήσεις και καταχρήσεις των (σύγχρονων) μέσων ενημέρωσης*. Ομάδα Εργασίας ET 2020 για την Προώθηση των Κοινών Αξιών και της Εκπαίδευσης χωρίς Αποκλεισμούς. van Driel, Barry (Επιμ.). Λουξεμβούργο: Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2766/036324\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2020δ. *Σχετικά με το ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης για τη δημοκρατία*. COM(2020) 790 τελικό. Βρυξέλλες. https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-13678-2020-INIT/en/pdf\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2021α. *Ψηφιακός Οδηγός 2030: Ο ευρωπαϊκός δρόμος για την Ψηφιακή Δεκαετία*. COM(2021) 118. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52021DC0118\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2021β. *Αναθεώρηση του Συντονισμένου Σχεδίου για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2021*. Παράρτημα του COM(2021) 205 τελικό. Βρυξέλλες.\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή. 2022. *Τελική έκθεση της ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την προώθηση της ψηφιακής παιδείας μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης*. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2766/283100\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή & Εκτελεστικός Οργανισμός για την Εκπαίδευση, τον Οπτικοακουστικό Τομέα και τον Πολιτισμό & Eurydice. 2012. *Η αγωγή του πολίτη στην Ευρώπη*. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2797/83012\n* Ευρωπαϊκή Επιτροπή & Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισμό. 2017. *Η εκπαίδευση στην ιθαγένεια στα σχολεία της Ευρώπης 2017*. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2797/536166\n* Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός για την Εκπαίδευση και τον Πολιτισμό. 2023. *Έκθεση για την τεχνητή νοημοσύνη από την Ομάδα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ψηφιακής Εκπαίδευσης για την Τεχνητή Νοημοσύνη στην Εκπαίδευση*. Λουξεμβούργο: Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.\n* Ευρωπαϊκός Εκτελεστικός Οργανισμός Εκπαίδευσης και Πολιτισμού & Eurydice. 2016. *Προώθηση της πολιτειότητας και των κοινών αξιών της ελευθερίας, της ανοχής και της μη διάκρισης μέσω της εκπαίδευσης: Επισκόπηση των εξελίξεων στην εκπαιδευτική πολιτική στην Ευρώπη μετά τη Διακήρυξη του Παρισιού της 17ης Μαρτίου 2015*. Λουξεμβούργο: Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.\n* Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο & Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. 2024. Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη (Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη). Στο: *Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης* L, 2024/1689.\n* Κοινό Κέντρο Ερευνών. 2020. *LifeComp: Το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις βασικές ικανότητες σε προσωπικό, κοινωνικό επίπεδο και στο να μαθαίνεις να μαθαίνεις*. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2760/302967\n* Κοινό Κέντρο Ερευνών. 2022. *GreenComp: Το ευρωπαϊκό πλαίσιο ικανοτήτων για τη βιωσιμότητα*. Λουξεμβούργο: Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2760/13286\n* McDougall, Julian & Zezulkova, Marketa & van Driel, Barry & Sternadel, Dalibor. 2018. *Η διδασκαλία της ψηφιακής παιδείας στην Ευρώπη: Στοιχεία για αποτελεσματικές σχολικές πρακτικές στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση*. Αναλυτική έκθεση NESET II. Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2766/613204\n* Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης. 2019. *Το μέλλον της εκπαίδευσης και των δεξιοτήτων του ΟΟΣΑ έως το 2030: Οδηγός μάθησης του ΟΟΣΑ για το 2030. Μια σειρά εννοιολογικών σημειωμάτων*. https://www.oecd.org/education/2030-project/contact/OECD_Learning_Compass_2030_Concept_Note_Series.pdf\n* Siarova, Hanna & Sternadel, Dalibor & Szőnyi, Eszter. 2019. *Έρευνα για την Επιτροπή CULT – Η επιστήμη και η επιστημονική παιδεία ως εκπαιδευτική πρόκληση*. Βρυξέλλες: Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Τμήμα Πολιτικής για τις Διαρθρωτικές Πολιτικές και την Πολιτική Συνοχής.\n* Vuorikari, Riina & Kluzer, Stefano & Punie, Yves. 2022. *DigComp 2.2: Το πλαίσιο ψηφιακών ικανοτήτων για τους πολίτες – Με νέα παραδείγματα γνώσεων, δεξιοτήτων και στάσεων*. Λουξεμβούργο: Γραφείο Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. https://doi.org/10.2760/115376\n* Wardle, Claire & Derakhshan, Hossein. 2017. *Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policymaking*. Έκθεση του Συμβουλίου της Ευρώπης DGI(2017)09. Συμβούλιο της Ευρώπης. https://rm.coe.int/information-disorder-toward-an-interdisciplinary-framework-for-researc/168076277c","RENDERMODE":"markdown","HTML":"
Το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της εκπαίδευσης και της κατάρτισης καθορίζει πέντε βασικές στρατηγικές προτεραιότητες, οι οποίες ενισχύουν τη δέσμευση της ΕΕ έναντι του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης και υποστηρίζουν την περαιτέρω ανάπτυξή του, ενώ παράλληλα οριοθετούν τις βασικές κατευθύνσεις της ΕΕ στην εκπαιδευτική πολιτική (Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης [Συμβούλιο της ΕΕ] 2021· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β). Οι προτεραιότητες αυτές οραματίζονται μια ευρωπαϊκή εκπαίδευση που να είναι χωρίς αποκλεισμούς, πολυμορφική και δίκαιη, υψηλής ποιότητας και προσβάσιμη σε όλους, προσανατολισμένη στο μέλλον, επικεντρωμένη στον ψηφιακό τομέα, να αντανακλά την πράσινη μετάβαση, να εκτιμά τους εκπαιδευτικούς και να διευκολύνει τη δια βίου μάθηση, συμπεριλαμβανομένης της υψηλής ποιότητας κατάρτισης των εκπαιδευτικών. Ταυτόχρονα, το πλαίσιο υπογραμμίζει τον βασικό ρόλο της εκπαίδευσης στην προώθηση της ενεργού και υπεύθυνης πολιτειότητας σε μια «εποχή κατά την οποία η παγκοσμιοποίηση, η τεχνολογική πρόοδος, οι προκλήσεις της βιωσιμότητας, οι επίμονες προκλήσεις κοινωνικής ένταξης, η πολιτική αστάθεια και οι δημογραφικές αλλαγές έχουν βαθύ αντίκτυπο στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και τους πολίτες» (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β: 1). Οι προτεραιότητες του Στρατηγικού πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση αντικατοπτρίζονται στα θέματα εστίασης του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης, τα οποία είναι: 1) ποιότητα και ισότητα στην εκπαίδευση και την κατάρτιση, 2) κατάρτιση εκπαιδευτικών και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού, 3) ψηφιακή εκπαίδευση και 4) πράσινη εκπαίδευση. Αυτές οι τέσσερις αρχές ευθυγραμμίζονται με άλλα στρατηγικά έγγραφα, ακόμη και εκτός του άμεσου πεδίου της εκπαίδευσης, όπως ο Ευρωπαϊκός Πυλώνας Κοινωνικών Δικαιωμάτων, η Ευρωπαϊκή Ατζέντα Δεξιοτήτων (Ευρωπαϊκή Επιτροπή [ΕΚ] 2020β), η Ευρωπαϊκή Ψηφιακή Στρατηγική, το Ευρωπαϊκό Σχέδιο Δράσης για τη Δημοκρατία (ΕΚ 2020δ) και η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία. Συνολικά, αποτελούν τον ιστό της ευρωπαϊκής διάστασης του Πλαισίου SciLMi. Ενταγμένο σε αυτό το πολιτικό και επαγγελματικό πλαίσιο, το Πλαίσιο SciLMi είναι εγγενώς ευρωπαϊκό. Έχει αναπτυχθεί ώστε να αντανακλά και να προωθεί το όραμα και τις προτεραιότητες της ΕΕ για την εκπαίδευση και την κατάρτιση μέσω μιας νέας, διευρυμένης προσέγγισης της επιστημονικής παιδείας. Οι γενικοί στόχοι του Πλαισίου συνδέονται άμεσα με τους στόχους της ΕΕ για τη βελτίωση της ποιότητας και της ισότητας στην εκπαίδευση, τη στήριξη των εκπαιδευτικών και την ενίσχυση της δια βίου μάθησης, καθώς και των ψηφιακών, διατομεακών και δεξιοτήτων απασχολησιμότητας.
\nΗ ένταξη, η πολυμορφία και η ισότητα αποτελούν θεμελιώδεις αρχές των εκπαιδευτικών προτεραιοτήτων της ΕΕ (Συμβούλιο της ΕΕ 2018· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β· Συμβούλιο της ΕΕ 2021· EACEA & Eurydice 2016). Το Πλαίσιο SciLMi προτείνει μια εκπαιδευτική προσέγγιση των μεταεπιστημονικών γραμματισμών που είναι εγγενώς χωρίς αποκλεισμούς. Με ισχυρή έμφαση στην Καθολική Σχεδίαση για τη Μάθηση (UDL) και στη διαφοροποιημένη διδασκαλία, επιδιώκει εκπαιδευτικές πρακτικές που είναι προσβάσιμες και προσαρμοσμένες στις ποικίλες ανάγκες όλων των μαθητών. Τα στοιχεία του Πλαισίου προάγουν αξίες όπως η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ανοιχτότητα, καθώς και η επίδειξη σεβασμού και εκτίμησης προς τους άλλους και προς όλες τις μορφές διαφορετικότητας, συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών, πολιτισμικών και γλωσσικών διαφορών. Ενσωματώνει μια γλωσσική προοπτική, όχι μόνο άμεσα όσον αφορά τις ικανότητες των μεταεπιστημονικών γραμματισμών, αλλά και δίνοντας έμφαση στην πολυγλωσσία ως βασική πτυχή της ένταξης στην τάξη, σύμφωνα με τις αρχές του Ευρωπαϊκού Εκπαιδευτικού Χώρου και με τη Σύσταση του Συμβουλίου σχετικά με μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη διδασκαλία και την εκμάθηση γλωσσών (Συμβούλιο της ΕΕ 2019α). Η διάσταση της ένταξης του Πλαισίου δεν υποστηρίζει μόνο τον στόχο της ΕΕ για τη δημιουργία εκπαιδευτικών συστημάτων χωρίς αποκλεισμούς, αλλά προάγει επίσης την ισότητα, διασφαλίζοντας ότι όλοι οι μαθητές, ανεξάρτητα από το υπόβαθρό τους, έχουν πρόσβαση σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας.
\nΗ πρόοδος στον ψηφιακό μετασχηματισμό αποτελεί βασική προτεραιότητα της ΕΕ, η οποία υπογραμμίζει τη διαρκώς αυξανόμενη ανάγκη ενίσχυσης των δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού των πολιτών, με βάση μια καλά εδραιωμένη προσέγγιση που λαμβάνει υπόψη τις μελλοντικές προκλήσεις. Ενώ ο «Ψηφιακός Πυξίδας 2030» ανοίγει τον δρόμο για τα κράτη μέλη της ΕΕ να επιτύχουν στόχους όπως ένας πληθυσμός με ψηφιακές δεξιότητες και ψηφιακοί επαγγελματίες υψηλής ειδίκευσης (ΕΚ 2021α: 4), το Σχέδιο Δράσης για την Ψηφιακή Εκπαίδευση (2021–2027) παρέχει ένα λεπτομερές όραμα για μια υψηλής ποιότητας, χωρίς αποκλεισμούς και προσβάσιμη ψηφιακή εκπαίδευση στην Ευρώπη (ΕΚ 2020α). Η ύπαρξη εκπαιδευτικών με ψηφιακές ικανότητες και αυτοπεποίθηση είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη της παροχής βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων από νεαρή ηλικία, καθώς και για την ενίσχυση των προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων, με στόχο την επιτυχή αύξηση του αριθμού των ειδικών στον ψηφιακό τομέα (ΕΚ 2020α). Το Πλαίσιο SciLMi περιλαμβάνει τόσο τις απαραίτητες δεξιότητες για την αποτελεσματική πλοήγηση και αξιοποίηση των ψηφιακών τεχνολογιών, όσο και τις ικανότητες και τις στάσεις των εκπαιδευτικών που απαιτούνται για την καλλιέργεια των δεξιοτήτων των μαθητών τους. Παρέχοντας ένα σύνολο δεξιοτήτων που είναι σημαντικές για την υπεύθυνη χρήση των ψηφιακών μέσων, το Πλαίσιο στοχεύει να προετοιμάσει τους μαθητές ώστε να γίνουν ικανοί χρήστες στην ψηφιακή εποχή, όπου η ανθεκτικότητα στην παραπληροφόρηση και τη ψευδοπληροφόρηση είναι απαραίτητη. Το Πλαίσιο SciLMi συνδέεται στενά με το Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων για τους Πολίτες (DigComp 2.2) (Vuorikari et al. 2022) και ευθυγραμμίζεται με τις ικανότητες που απαιτούνται για την επιτυχή πλοήγηση σε ένα περιβάλλον όπου οι πηγές πληροφοριών είναι ως επί το πλείστον ψηφιοποιημένες.
\nΤο Πλαίσιο τονίζει τη σημασία της κατανόησης διαφορετικών οπτικών γωνιών, της διάκρισης μεταξύ αξιόπιστων και αναξιόπιστων πηγών, της κατανόησης του ρόλου και του αντίκτυπου των μέσων ενημέρωσης στην κοινωνία, της ανάπτυξης δεξιοτήτων κριτικής σκέψης και της διαμόρφωσης τεκμηριωμένων επιχειρημάτων. Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει το όραμα της ΕΕ να βοηθήσει τους μαθητές να πλοηγηθούν σε έναν ολοένα και πιο περίπλοκο ψηφιακό κόσμο πλούσιο σε πληροφορίες (Συμβούλιο της ΕΕ 2021· ΕΚ 2020β) και να τους εφοδιάσει με βασικές δεξιότητες για τις μελλοντικές προκλήσεις (Οργανισμός Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης [ΟΟΣΑ] 2019). Ο αυξανόμενος κίνδυνος έκθεσης σε διάφορες μορφές παραπληροφόρησης στα σύγχρονα μέσα ενημέρωσης επηρεάζει, μεταξύ άλλων, τους μαθητές, με αποτέλεσμα να δίνεται όλο και μεγαλύτερη προσοχή στον αντίκτυπο της παραπληροφόρησης στα μέσα ενημέρωσης σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας έναντι της παραπληροφόρησης και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την απειλή που αυτή αποτελεί (ΕΚ 2020c: 13· ΕΚ 2018β: 10). Οι μαζικές διαδικτυακές εκστρατείες παραπληροφόρησης σπέρνουν δυσπιστία, οδηγώντας σε κοινωνικές εντάσεις, οι οποίες ενδέχεται να έχουν σοβαρές συνέπειες για την ασφάλεια των Ευρωπαίων πολιτών (ΕΚ 2018α).
\nΗ Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της Ευρώπης υπογράμμισαν τη σημασία της αντιμετώπισης του ζητήματος μεταξύ των μαθητών, τονίζοντας «τη σημασία αποτελεσματικών εκστρατειών και προγραμμάτων σπουδών για την εκπαίδευση στη χρήση των μέσων ενημέρωσης, με σκοπό την ευαισθητοποίηση σχετικά με την παραπληροφόρηση στα μέσα ενημέρωσης και την παροχή στα σχολεία, τους εκπαιδευτικούς, τους γονείς και τους μαθητές των απαραίτητων εργαλείων και ικανοτήτων για την αντιμετώπιση αυτής της απειλής» (Wardle & Derakhshan 2017, όπως παρατίθεται στην ΕΚ 2020c: 13). Με βάση εμπειρικές μελέτες, παράγοντες του περιβάλλοντος, όπως η κατάλληλη εκπαίδευση των εκπαιδευτικών και τα υποστηρικτικά σχολικά περιβάλλοντα, αναγνωρίζονται ως υποστηρικτικά μέτρα για τις δεξιότητες ψηφιακής παιδείας, παράλληλα με προγράμματα και προγράμματα σπουδών ψηφιακής παιδείας που στοχεύουν στην προώθηση μιας κριτικής προσέγγισης απέναντι στα περιεχόμενα των μέσων ενημέρωσης (McDougall et al. 2018, όπως αναφέρεται στην ΕΚ 2020c: 14). Το πλαίσιο SciLMi αντιμετωπίζει τις εκπαιδευτικές προκλήσεις που περιγράφονται από την επιτροπή «Research for CULT», εστιάζοντας στην ανάπτυξη της επιστημονικής παιδείας και των δεξιοτήτων κριτικής σκέψης των μαθητών (Siarova et al. 2019).
\nΗ εξασφάλιση της πρόσβασης σε εκπαίδευση υψηλής ποιότητας για όλους, καθώς και η ενθάρρυνση της δια βίου μάθησης, παραμένουν βασικές εκπαιδευτικές προτεραιότητες για την ΕΕ (Συμβούλιο της ΕΕ 2021). Το πλαίσιο SciLMi ευθυγραμμίζεται πλήρως, για παράδειγμα, με τις βασικές ικανότητες για τη δια βίου μάθηση (ΕΚ 2019), οι οποίες «αποτελούν προαπαιτούμενο για να ευημερήσει κανείς στη ζωή, να βρει ή να δημιουργήσει ικανοποιητικές θέσεις εργασίας και να γίνει ενεργός πολίτης» (Συμβούλιο της ΕΕ 2021: 17), καθώς η προσέγγιση των μετα-επιστημονικών γραμματισμών δεν αφορά μόνο την επιστημονική ικανότητα, αλλά και σχεδόν όλους τους οκτώ βασικούς τομείς, συμπεριλαμβανομένων των ικανοτήτων γραμματισμού, πολυγλωσσίας, ιθαγένειας και ψηφιακών δεξιοτήτων. Ταυτόχρονα, οι μεταεπιστημονικές παιδεϊκές ικανότητες και το Πλαίσιο συνολικά βασίζονται σε και προωθούν δεξιότητες που είναι ενσωματωμένες σε όλους τους τομείς ικανοτήτων, όπως η κριτική σκέψη και η επίλυση προβλημάτων (ΕΚ 2019), ενισχύοντας τη σύνδεση και τον κοινό στόχο. Επιπλέον, το Πλαίσιο SciLMi συνδέεται στενά με το Πλαίσιο Ψηφιακών Ικανοτήτων για τους Πολίτες (DigComp 2.2) (Vuorikari et al. 2022), ενώ συνάδει επίσης με συγκεκριμένα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Πλαισίου για τις Βασικές Ικανότητες Προσωπικής, Κοινωνικής και Μάθησης για τη Μάθηση (LifeComp), όπως η αποτελεσματική συνεργασία, η προσαρμογή σε νέες καταστάσεις ή η μάθηση με βάση τα έργα (Κοινό Κέντρο Ερευνών [JRC] 2020), καθώς και με το Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Ικανοτήτων για τη Βιωσιμότητα (GreenComp) (JRC 2022). Το Πλαίσιο ουσιαστικά προετοιμάζει τους μαθητές να ασχοληθούν με σύνθετα παγκόσμια ζητήματα, επιστημονικά και μη επιστημονικά, και να γίνουν ανθεκτικοί, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες (ΕΚ κ.ά. 2012· ΕΚ & Ευρωπαϊκός Οργανισμός Εκπαίδευσης και Πολιτισμού [EACEA] 2017· EACEA & Eurydice 2016).
\nΣτο πλαίσιο της πράσινης μετάβασης, το Πλαίσιο SciLMi αποτελεί έναν κρίσιμο εκπαιδευτικό πόρο. Είναι σύμφωνο με τους στόχους της «πράσινης εκπαίδευσης» της ΕΕ, για τη βελτίωση των ικανοτήτων βιωσιμότητας των μαθητών και των εκπαιδευτικών (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β· Συμβούλιο της ΕΕ 2021· Συμβούλιο της ΕΕ 2022· JRC 2022). Το Πλαίσιο στοχεύει στην ανάπτυξη των ικανοτήτων των μαθητών να κατανοούν και να αντιμετωπίζουν τις περιβαλλοντικές προκλήσεις, μεταξύ άλλων, μέσω της έρευνας, της αξιολόγησης και της λήψης αποφάσεων βάσει τεκμηρίων, μέσω διεπιστημονικών προσεγγίσεων, καθώς και μέσω της έμφασης στην κριτική σκέψη, την επίλυση προβλημάτων και την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης. Η αειφορία και η κλιματική αλλαγή αποτελούν βασικά κοινωνικο-επιστημονικά ζητήματα στα οποία μπορούν να εφαρμοστούν οι ικανότητες των μεταεπιστημονικών γραμματισμών του Πλαισίου SciLMi.
\nΕπιπλέον, η προσέγγιση του Πλαισίου όσον αφορά την πολιτική συνείδηση και τη συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο, την προώθηση της κριτικής σκέψης και της παιδείας στα μέσα επικοινωνίας, καθώς και την προώθηση των θεμελιωδών αξιών της ελευθερίας, της ανεκτικότητας και της μη διάκρισης, συνάδει με τις προτεραιότητες της ΕΕ για την προετοιμασία των μαθητών ώστε να γίνουν υπεύθυνοι, ενημερωμένοι και ενεργοί Ευρωπαίοι πολίτες μέσω της εκπαίδευσης (Συμβούλιο της ΕΕ 2018· EACEA & Eurydice 2016). Το στρατηγικό πλαίσιο για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση υπογραμμίζει επίσης τον βασικό ρόλο της εκπαίδευσης στην προώθηση της ενεργού και υπεύθυνης πολιτειότητας (Συμβούλιο της ΕΕ 2019β· Συμβούλιο της ΕΕ 2021). Από αυτή την άποψη, το Πλαίσιο SciLMi υποστηρίζει το όραμα της ΕΕ, προετοιμάζοντας τους μαθητές να ασχοληθούν με σύνθετα παγκόσμια ζητήματα και να γίνουν ανθεκτικοί, υπεύθυνοι και ενεργοί πολίτες (ΕΚ κ.ά. 2012· ΕΚ & EACEA 2017· EACEA & Eurydice 2016).
\nΣτο ευρύτερο πλαίσιο της προώθησης των ψηφιακών δεξιοτήτων, η βελτίωση των δεξιοτήτων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία (ΕΚ 2021β: 28). Ως αποτέλεσμα της ραγδαίας ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ), ο Νόμος για την Τεχνητή Νοημοσύνη εγκρίθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το 2024, ως το πρώτο παγκοσμίως ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για την ΤΝ, το οποίο υποστηρίζει την υιοθέτηση μιας ανθρωποκεντρικής και αξιόπιστης τεχνητής νοημοσύνης (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο [ΕΚ] & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 4). Όπως επισημαίνεται στον Νόμο για την ΤΝ, «η χρήση της ΤΝ μπορεί να προσφέρει σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα στις επιχειρήσεις και να υποστηρίξει αποτελέσματα ωφέλιμα για την κοινωνία και το περιβάλλον, για παράδειγμα στους τομείς […] της εκπαίδευσης και της κατάρτισης» (ΕΚ & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 6). Ο Νόμος για την ΤΝ ενθαρρύνει την ανάπτυξη συστημάτων ΤΝ στην εκπαίδευση, τονίζοντας τη σημασία της στο πλαίσιο της παροχής ψηφιακής εκπαίδευσης και κατάρτισης υψηλής ποιότητας. Η υποστήριξη των μαθητών και των εκπαιδευτικών στην απόκτηση και την ανταλλαγή των απαραίτητων ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων που σχετίζονται με την κατανόηση της τεχνητής νοημοσύνης, όπως η ψηφιακή παιδεία και η κριτική σκέψη, αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία για την ενεργό συμμετοχή των ευρωπαίων πολιτών στην οικονομία, την κοινωνία και τις δημοκρατικές διαδικασίες (ΕΚ & Συμβούλιο της ΕΕ 2024: 53). Εκτός από την αναγνώριση του αναπτυξιακού δυναμικού που αντιπροσωπεύει η τεχνητή νοημοσύνη, πρόσφατες δημοσιεύσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξετάζουν προσεκτικά τους κινδύνους που ενέχει η τεχνητή νοημοσύνη για την ευρωπαϊκή κοινωνία, μεταξύ άλλων και στον τομέα της εκπαίδευσης (Ομάδα Εμπειρογνωμόνων Υψηλού Επιπέδου για την Τεχνητή Νοημοσύνη 2019). Η ανάπτυξη των απαραίτητων δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών στον τομέα της ΤΝ και της πληροφοριακής παιδείας είναι απαραίτητη για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού αυτών των συστημάτων (EACEA 2023: 8). Εκτός από τις διάφορες δεξιότητες των μαθητών που καλύπτουν τον τομέα της ψηφιακής παιδείας, το πλαίσιο SciLMi εστιάζει στις απαραίτητες δεξιότητες που σχετίζονται με την ΤΝ και τις οποίες πρέπει να αποκτήσει η μελλοντική γενιά, προκειμένου να αξιοποιήσει το δυναμικό της ΤΝ και να μετριάσει τους κινδύνους που συνδέονται με αυτή την ταχέως εξελισσόμενη οικογένεια τεχνολογιών.
\nΗ κατάρτιση των εκπαιδευτικών και το επάγγελμα του εκπαιδευτικού αποτελούν ένα από τα κεντρικά θέματα του Ευρωπαϊκού Χώρου Εκπαίδευσης και μία από τις στρατηγικές προτεραιότητες του πλαισίου για την ευρωπαϊκή συνεργασία στην εκπαίδευση και την κατάρτιση (Συμβούλιο της ΕΕ 2021· Συμβούλιο της ΕΕ 2019β). Η ύπαρξη εκπαιδευτικών με ψηφιακές ικανότητες και αυτοπεποίθηση είναι ζωτικής σημασίας για την υποστήριξη της παροχής βασικών ψηφιακών δεξιοτήτων και ικανοτήτων από νεαρή ηλικία, καθώς και για την ενίσχυση των προηγμένων ψηφιακών δεξιοτήτων (ΕΚ 2020α). Η ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και την προώθηση της ψηφιακής παιδείας μέσω της εκπαίδευσης και της κατάρτισης κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, προκειμένου να παρέχεται αποτελεσματική εκπαίδευση που να εξυπηρετεί τον σκοπό της ανάπτυξης ανθεκτικότητας στην διαδικτυακή παραπληροφόρηση, οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται υποστήριξη για να ενισχύσουν τις ικανότητές τους ώστε να αναλάβουν με επιτυχία τους ρόλους που αναμένεται να επιτελέσουν (ΕΚ 2022). Η ανάπτυξη των απαραίτητων δεξιοτήτων των εκπαιδευτικών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης και της γνώσης των δεδομένων είναι επίσης απαραίτητη για την πλήρη αξιοποίηση του δυναμικού αυτών των συστημάτων (EACEA 2023: 8). Το πλαίσιο SciLMi αποτελεί ένα βήμα προς την κατεύθυνση της στήριξης των εκπαιδευτικών στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης, καθώς παρουσιάζει τις ικανότητες που απαιτούν περαιτέρω προσοχή στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών. Σε ευρύτερο πλαίσιο, το πλαίσιο αυτό συνάδει με την έμφαση που δίνει η ΕΕ στη στήριξη των εκπαιδευτικών και στη διασφάλιση υψηλής ποιότητας κατάρτισης των εκπαιδευτικών.
\nΣυνολικά, το Πλαίσιο SciLMi ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις τρέχουσες εκπαιδευτικές προτεραιότητες και πολιτικές της ΕΕ. Η έμφαση που δίνει στη δια βίου μάθηση, τον ψηφιακό αλφαβητισμό, την ένταξη, τη βιωσιμότητα και την καινοτομία υποστηρίζει τους στρατηγικούς στόχους της ΕΕ, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη κοινωνιών με γνώσεις, δεξιότητες και προσαρμοστικότητα, με υπεύθυνους, ενημερωμένους και ενεργούς πολίτες. Με την αντιμετώπιση αυτών των βασικών τομέων, το Πλαίσιο SciLMi ενισχύει την ποιότητα και τη συνάφεια της εκπαίδευσης, διασφαλίζοντας ότι οι μαθητές είναι καλά προετοιμασμένοι για το μέλλον.
\nΠαραπομπές
\n